Je meet met GA4, je adverteert online en ineens raadt een bureau of webbouwer je server-side tracking aan. Hier lees je in gewone taal wat het is, hoe het samenhangt met GA4 en toestemming en wanneer jij het echt nodig hebt.
Wat is server-side tracking?
Server-side tracking is een manier van meten waarbij de meetgegevens van je website eerst bij een eigen server onder je eigen domein aankomen. Die server stuurt ze daarna door richting diensten zoals Google Analytics 4. De browser van je bezoeker praat dan met één adres, in plaats van met al die diensten tegelijk.
Google spreekt zelf over server-side tagging en omschrijft het als een manier om Google Tag Manager te gebruiken om je website of app op verschillende apparaten te meten. Een tag is een stukje meetcode. Tracking is het bredere woord voor het volgen van wat bezoekers doen.
Een eenvoudige vergelijking helpt. Denk aan de postkamer van een flink kantoor. Elke afdeling legt haar uitgaande brieven in één bak. De postkamer bekijkt wat erin zit, haalt overbodige bijlagen eruit en verstuurt de rest pas daarna richting de juiste ontvanger.
Jouw eigen server speelt die rol van postkamer. Hij ontvangt de meetgegevens van je website, bepaalt wat er met elk stukje gebeurt en geeft het door aan de diensten die jij kiest.
Eén eigen adres verzamelt je meetgegevens en jij bepaalt wat er doorgaat.
Client-side vs server-side tracking
Client-side meten is de klassieke manier. Client staat hier voor de browser van je bezoeker. Op je pagina's draaien losse stukjes meetcode, voor je statistieken, voor elk advertentieplatform en soms voor een chatfunctie. Elk stukje legt vanuit de browser zelf contact met de eigen dienst.
In de postkamer van daarnet loopt dan elke medewerker met zijn eigen brieven de deur uit, ieder richting een andere brievenbus. Wat er precies in die enveloppen zit, controleert onderweg niemand.
Bij server-side meten verhuist een deel van dat werk. Een servercontainer draait volgens Google op een server die je zelf beheert, dus buiten de browser of de telefoon van je bezoeker. Container is hier het woord voor de verzameling tags en regels die je in Google Tag Manager bijhoudt.
Zet je de twee manieren naast elkaar, dan vallen een paar dingen op.
- Client-side stuurt de browser gegevens richting elke dienst apart.
- Server-side stuurt de browser de gegevens richting één eigen adres.
- Server-side bepaal jij op je server welke gegevens elke dienst ontvangt.
- Bij beide manieren blijft de toestemming van je bezoeker de basis.
Server-side tagging in Google Tag Manager
Binnen Google Tag Manager werk je bij deze aanpak met twee containers. De webcontainer zit op je website, zoals je misschien al gewend bent. De servercontainer draait op je eigen server en ontvangt wat de website hem toestuurt.
Komt er een verzoek binnen bij die servercontainer, dan moet een zogeheten client dat verzoek oppakken. Dat is een ander soort client dan de browser van daarnet. Het gaat om een onderdeel op je server dat binnenkomende gegevens herkent en uitpakt.
Voor Google Analytics is dat werk al gedaan. De client voor Google Analytics staat standaard geïnstalleerd in je servercontainer.
Na de client komen de tags in je servercontainer aan bod. Zij geven de gegevens door aan de diensten die jij aanwijst. Je hebt dus twee lagen, een laag die ophaalt en een laag die uitdeelt.
Waarom bedrijven overstappen
Waarom kiezen bedrijven voor een eigen server? De documentatie van Google geeft een paar duidelijke redenen.
Meer zeggenschap over je gegevens
Alleen jij hebt toegang tot de gegevens op je server, totdat je kiest om ze door te sturen, schrijft Google. Je houdt volgens Google ook de volledige controle over hoe die gegevens eruitzien en waar ze terechtkomen.
Stel je voor dat een contactformulier per ongeluk een e-mailadres in de paginalink meestuurt. Op je eigen server haal je zo'n veld eruit voordat het bij een advertentieplatform belandt. Zo krijgt elke dienst precies wat hij nodig heeft.
Minder werk in de browser
De servercontainer draait buiten de browser van je bezoeker. Google raadt aan om de Google Analytics-tag op je pagina de gegevens richting de servercontainer te laten sturen. Die tag gebruikt verschillende verzendmanieren, zodat de gebeurtenissen zo goed mogelijk aankomen.
Het verdelen over andere diensten gebeurt daarna op jouw server. De browser van je bezoeker kan het zo met minder losse meetcodes doen.
Meten vanaf je eigen domein
First-party is vaktaal voor alles wat van jouw eigen domein komt. Google raadt sterk aan om de server op je eigen domein te installeren voordat er echt verkeer doorheen gaat.
Laat je de server op het standaardadres van je cloudaanbieder staan, dan werkt hij in een third-party context, dus als buitenstaander. Voor voordelen als duurzamere cookies moeten je taggingserver en je website op hetzelfde domein draaien, schrijft Google.
Een eenvoudige route is een subdomein, zoals meten.jouwbedrijf.nl. Dat stel je volgens Google in door je DNS-gegevens bij te werken, het adresboek van je domein. Serveren vanaf precies hetzelfde adres als je website noemt Google een best practice, vanwege de veiligheid en de levensduur van cookies die de server zet.
Jouw domein, jouw server en jouw keuze over wat er doorgaat.
Browsers en bezoekers worden kritischer
Ook buiten je eigen site verandert er veel. Safari is daar een helder voorbeeld van. Volgens WebKit, de techniek achter Safari, ging de levensduur van cookies die scripts in de browser zetten in 2019 omlaag tot zeven dagen.
In 2020 zette WebKit een volgende stap. Safari wist sindsdien alle opslag die scripts kunnen schrijven na zeven dagen Safari-gebruik met nul interactie op die site.
Wat betekent dat voor jou? Een klant die vandaag via een advertentie binnenkomt en na twee weken terugkeert, kan in je cijfers opduiken als nieuwe bezoeker. Die regels van WebKit stammen uit 2020, dus check bij twijfel de actuele stand.
Ook bezoekers zelf letten beter op hun gegevens. In 2023 zei 89% van de Nederlanders van 12 jaar of ouder maatregelen te nemen om persoonlijke gegevens op internet te beschermen, tegen 82% in 2021, meldt het CBS.
Ruim de helft van de internetgebruikers in ons land paste de instellingen van computer, tablet of telefoon aan om cookies te voorkomen of te beperken. Dat gold volgens het CBS zowel in 2021 als in 2023.
Ook met een eigen server blijft de keuze van je bezoeker leidend, zoals je verderop leest.
Server-side tracking en GA4
Hoe past dit bij Google Analytics 4? Een gebeurtenis, in GA4 een event genoemd, is een handeling die je meet. Denk aan een paginabezoek, een klik op je telefoonnummer of een verstuurd offerteformulier. Bij server-side meten legt zo'n gebeurtenis een route af met drie haltes.
- De Google-tag of de webcontainer van Google Tag Manager vangt de gebeurtenis op je website op en stuurt hem richting je servercontainer.
- In de servercontainer pakt de Google Analytics-client het binnenkomende verzoek op.
- Een GA4-tag in de servercontainer geeft de gebeurtenis daarna door aan je GA4-omgeving.
Zo beschrijft Google het in de handleiding voor het versturen van gegevens richting een servercontainer.
Je rapporten bekijk je daarna gewoon in GA4. Het verschil zit in de weg die de gegevens afleggen, langs jouw eigen server.
Staat GA4 eenmaal stabiel, dan kun je op dezelfde server meer diensten aansluiten. Je bepaalt volgens Google zelf waar de gegevens vanaf de server heen gaan.
Je GA4-rapporten blijven vertrouwd, de route erachter verandert.
Server-side tracking en cookies
Misschien hoorde je al dat meten via een eigen server de cookieregels omzeilt. Dat beeld is onjuist. Server-side tracking is een andere route voor je meetgegevens, de spelregels voor toestemming blijven gelijk.
Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens mag een organisatie alleen tracking cookies plaatsen als de bezoeker daarover vooraf is geïnformeerd en daarvoor toestemming heeft gegeven. Tracking cookies zijn cookies die bijhouden wat iemand op internet doet.
De Nederlandse regels die de AP uitlegt, gaan over meten en volgen met cookies of vergelijkbare technieken. Ze gelden ongeacht waar de techniek draait, in de browser of op een server.
Een eigen server verandert de route, de toestemming blijft het vertrekpunt.
Consent Mode is een functie van Google die de keuze uit je cookiebanner meegeeft aan je tags. Werk je met een servercontainer, dan moeten die toestemmingssignalen ook daar doorkomen. Zo houdt elke tag op je server zich aan dezelfde keuze als de tags in de browser.
De basis blijft dus een goede cookiebanner die eerlijk om toestemming vraagt en de keuze correct doorgeeft. Pas daarna heeft een eigen server zin.
Twijfel je over wat in jouw situatie mag? Voor een juridisch oordeel ben je bij een jurist aan het goede adres. Ons team zorgt voor de techniek, de jurist toetst de afspraken en teksten.
Wat server-side tracking van je vraagt
Een eigen meetserver is een extra machine in je bedrijf. Dat brengt een paar vaste verplichtingen mee.
- Je server draait dag en nacht, bijvoorbeeld in Google Cloud, met hostingkosten die elke maand terugkomen.
- De server vraagt onderhoud, omdat Google, browsers en advertentieplatforms hun techniek geregeld aanpassen.
- Iemand met kennis van DNS, tags en toestemming richt alles in.
- Elke wijziging vraagt een nieuwe testronde.
Zie het als een bestelbus voor je bedrijf. Die rijdt prima zolang iemand de banden, de olie en de papieren bijhoudt. Net als bij onderhoud van je website loont een vaste controleronde.
Een fout in de koppeling valt soms pas weken later op, bijvoorbeeld als een campagne ineens minder aanvragen lijkt te tellen. Testen hoort daarom bij elke aanpassing.
Heb je server-side tracking nodig?
Herken je dit? Je administratie telt meer aanvragen dan je advertentieplatform laat zien en je weet nooit welk getal klopt.
Een eigen server is dan een serieuze optie. Het heeft vooral zin in deze situaties.
- Je adverteert flink en laat campagnes in Google Ads bijsturen op gemeten aanvragen of verkopen.
- Je stuurt meetgegevens richting meerdere diensten en wilt precies weten wat elke dienst ontvangt.
- Je klanten denken vaak langer dan een week na voordat ze kopen of bellen.
- Je hebt iemand die de server inricht, test en onderhoudt.
Voor een kleine site met één advertentiekanaal en een handvol aanvragen per maand ligt het anders. Dan is een goede meting in de browser met een goede cookiebanner voorlopig genoeg.
Zet eerst die basis recht. Kloppen je doelen in GA4, wacht je meetcode netjes op toestemming en komen de keuzes goed door? Dan staat er een stevig fundament. Soms zit de grootste winst trouwens in je pagina's zelf, via conversie-optimalisatie.
Eerst een kloppende basis in de browser, daarna pas een eigen server.
Zo begin je met server-side tracking
Wil je de stap zetten? Houd dan deze volgorde aan. Elke stap bouwt voort op de vorige.
Stap 1. Maak een meetplan
Schrijf op welke gebeurtenissen ertoe doen, zoals een aanvraag, een bestelling of een telefoontje. Noteer per dienst welke gegevens die echt nodig heeft. Dat plan bepaalt straks wat je server doorgeeft.
Stap 2. Zet je cookiebanner en Consent Mode op orde
Controleer of je meetcode wacht op een keuze en of Consent Mode die keuze doorgeeft. Een servercontainer bouwt voort op die signalen.
Stap 3. Maak een servercontainer aan
Maak in Google Tag Manager een servercontainer aan en kies waar de server draait, bijvoorbeeld in Google Cloud. Reken de doorlopende hostingkosten mee in je begroting.
Stap 4. Koppel een eigen subdomein
Zet de server op een subdomein van je website, zoals meten.jouwbedrijf.nl. Google raadt dat sterk aan voordat er echt verkeer doorheen gaat.
Stap 5. Begin met GA4
Laat eerst alleen GA4 via de server lopen. Stuur de gebeurtenissen met de Google-tag of je webcontainer richting de servercontainer en laat de GA4-tag ze doorgeven.
Stap 6. Test in de voorbeeldmodus
Open de voorbeeldmodus van Google Tag Manager en klik door je site alsof je een klant bent. Probeer het een keer met een ja en een keer met een nee in je banner. Leg daarna de cijfers in GA4 naast je eigen administratie.
Stap 7. Sluit daarna je advertentieplatforms aan
Werkt GA4 stabiel, dan voeg je advertentieplatforms een voor een toe. Test elk platform apart voordat je het volgende aansluit.
Liever hulp bij deze stappen? Je kunt bij ons team server-side tracking laten inrichten, van de servercontainer tot de koppeling met GA4. Plan daarvoor een gesprek met Dominic. Hij bespreekt met je welke metingen voor jouw bedrijf echt tellen.
Vragen over server-side tracking (FAQ)
Wat is server-side tracking?
Server-side tracking is meten via een eigen server onder je eigen domein. Je website stuurt meetgegevens eerst daarheen en die server geeft ze door aan diensten als GA4. Zo praat de browser van je bezoeker met één adres en bepaal jij wat elke dienst ontvangt.
Wat is het verschil tussen client-side en server-side tracking?
Bij client-side meten draait alle meetcode in de browser en praat elke code zelf met de eigen dienst. Bij server-side meten gaan de gegevens eerst langs een servercontainer op een server die jij beheert. Daar bepaal je wat er doorgaat.
Is server-side tagging hetzelfde als server-side tracking?
In de praktijk bedoelen mensen er hetzelfde mee. Server-side tagging is de term van Google voor het werken met een servercontainer in Google Tag Manager. Server-side tracking is het bredere woord voor meten via je eigen server.
Werkt server-side tracking met GA4?
Ja. De Google-tag of je webcontainer stuurt gebeurtenissen richting de servercontainer. De Google Analytics-client staat daar standaard klaar en een GA4-tag geeft de gegevens door. Je werkt daarna gewoon verder in je vertrouwde GA4-rapporten.
Kan ik met server-side tracking de cookiebanner overslaan?
Nee. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens mag je tracking cookies alleen plaatsen na informatie en toestemming. Die regels gelden ook als je meting via een server loopt. Zorg dat je cookiebanner en Consent Mode de keuze van je bezoeker ook aan je servercontainer doorgeven.
Heb ik als kleine ondernemer server-side tracking nodig?
Dat hangt af van je situatie. Adverteer je flink, deel je gegevens met meerdere diensten en duurt je verkoop langer dan een week, dan is het een serieuze optie. Met een kleine site en één kanaal is een goede browsermeting met een nette cookiebanner voorlopig genoeg.
